Quý bạn đọc thân mến!
Dân tộc Việt Nam tự hào có biết bao bậc hiền tài đã dành trọn cuộc đời để phụng sự đất nước bằng trí tuệ, nhân cách và khát vọng cống hiến. Dẫu thời gian có lùi xa hàng trăm năm, tên tuổi của họ vẫn tỏa sáng như những vì sao trên bầu trời văn hóa dân tộc, trở thành nguồn cảm hứng bất tận cho các thế hệ hôm nay và mai sau.
Có một người mà đương thời từng truyền tụng:
“Thiên hạ vô tri vấn Bảng Đôn”
(Thiên hạ có điều gì không biết, hãy hỏi Bảng Đôn)
Chỉ một câu nói ngắn gọn nhưng đã khắc họa trọn vẹn tầm vóc của một học giả uyên bác, người được xem là biểu tượng của trí tuệ Việt Nam thế kỷ XVIII. Đó chính là Danh nhân Lê Quý Đôn.
Ông nổi tiếng thông minh từ thuở nhỏ, sở hữu trí nhớ phi thường, tinh thần ham học hiếm có và ý chí tự học suốt đời. Không chỉ tinh thông kinh sử, ông còn am hiểu lịch sử, địa lý, văn học, triết học, nông nghiệp, quân sự, thiên văn và nhiều lĩnh vực khác. Hơn bốn mươi công trình nghiên cứu do ông để lại đến nay vẫn là kho tàng tri thức vô giá của dân tộc.
Với những đóng góp to lớn cho nền học thuật Việt Nam, Lê Quý Đôn được tôn vinh là “Nhà bác học bách khoa của Việt Nam”. Ngày 31/10/2025, UNESCO thông qua Nghị quyết vinh danh và cùng tham gia kỷ niệm 300 năm ngày sinh Danh nhân văn hóa Lê Quý Đôn (02/8/1726 - 02/8/2026). Điều này đã khẳng định sự đánh giá cao của quốc tế đối với những giá trị khoa học, văn hóa, giáo dục của Việt Nam, với cá nhân Danh nhân văn hóa Lê Quý Đôn.
Hòa chung không khí kỷ niệm đầy ý nghĩa ấy, Thư viện thành phố Đồng Nai trân trọng giới thiệu đến Quý bạn đọc cuốn sách “Truyện danh nhân Lê Quý Đôn” của tác giả Bùi Hạnh Cẩn, do Nhà xuất bản Hội Nhà văn phát hành năm 2020.
Cuốn sách dày 265 trang, khổ 13,5 x 21 cm, gồm 10 chương, tái hiện khá đầy đủ cuộc đời và sự nghiệp của Danh nhân Lê Quý Đôn:
Chương I: Vườn quế Diên Hà;
Chương II: Mười năm – Từ Vĩnh Khánh III tới Cảnh Hưng I;
Chương III: Trở lại phường Bích Câu;
Chương IV: Bảng hổ bảng rồng;
Chương V: Ở Viện Hàn lâm;
Chương VI: Một chuyến hoàng hôn;
Chương VII: Treo ấn từ quan;
Chương VIII: Từ tờ khải của người bạn vong niên;
Chương IX: Vào Thuận Hóa;
Chương X: Những tháng năm bão táp.
Không đơn thuần là một cuốn sách viết về lịch sử, “Truyện danh nhân Lê Quý Đôn” khắc họa bức chân dung sống động về một con người đã dành trọn cuộc đời để học tập, nghiên cứu và phụng sự đất nước.
Qua từng trang sách, tác giả Bùi Hạnh Cẩn dẫn dắt người đọc theo hành trình trưởng thành của Lê Quý Đôn: từ cậu bé thần đồng lớn lên trên quê hương Diên Hà giàu truyền thống hiếu học; đến vị Bảng nhãn tài danh; rồi trở thành vị quan thanh liêm, chính trực, luôn đặt lợi ích của nhân dân lên trên hết; và cuối cùng là một học giả kiệt xuất dành cả cuộc đời miệt mài khảo cứu, biên soạn sách, để lại kho tàng học thuật đồ sộ cho hậu thế.
Điều tạo nên sức hấp dẫn đặc biệt của cuốn sách chính là nghệ thuật kể chuyện giàu cảm xúc. Tác giả không khô khan liệt kê sự kiện lịch sử mà khéo léo đan xen tư liệu xác thực với những giai thoại sinh động, giúp người đọc cảm nhận được một Lê Quý Đôn rất đời thường nhưng cũng vô cùng vĩ đại.
Đó là cậu bé say mê đọc sách đến quên cả thời gian.
Là chàng thanh niên luôn khiêm nhường trước tri thức.
Là vị quan không quản đường xa để tìm hiểu đời sống nhân dân.
Là học giả luôn trăn trở trước vận mệnh quốc gia.
Và hơn hết, là người chưa bao giờ ngừng học hỏi.
Đọc cuốn sách, chúng ta càng khâm phục phương pháp học tập của Lê Quý Đôn. Ông đọc rất nhiều nhưng không đọc một cách hời hợt; luôn ghi chép cẩn thận, suy ngẫm kỹ lưỡng và kiểm chứng bằng thực tiễn. Chính sự kết hợp giữa học và hành, giữa tri thức và trải nghiệm ấy đã tạo nên một nhà bác học lớn của dân tộc.
Giá trị của cuốn sách không chỉ nằm ở việc giúp người đọc hiểu thêm về cuộc đời và sự nghiệp của Lê Quý Đôn, mà còn mở ra những bài học quý báu cho thế hệ hôm nay. Đó là bài học về tinh thần tự học. Là ý chí vượt khó để chinh phục tri thức. Là lòng trung thực trong nghiên cứu. Là trách nhiệm đem kiến thức phục vụ nhân dân, phụng sự đất nước.
Với lối viết giản dị, mạch truyện lôi cuốn và ngôn ngữ giàu hình ảnh, tác phẩm phù hợp với nhiều đối tượng bạn đọc, đặc biệt là học sinh, sinh viên, giáo viên và những người yêu lịch sử, văn hóa dân tộc.
Quý bạn đọc thân mến!
Ngày nay, công nghệ có thể giúp chúng ta tiếp cận tri thức chỉ bằng một cú nhấp chuột. Nhưng không một công nghệ nào có thể thay thế tinh thần ham học, sự kiên trì và khát vọng cống hiến của con người.
Đó cũng chính là điều mà cuộc đời Lê Quý Đôn gửi gắm cho hậu thế.
Mỗi trang sách về ông không chỉ kể lại một cuộc đời, mà còn truyền cho chúng ta niềm tin rằng: tri thức là sức mạnh, học tập là con đường ngắn nhất để hoàn thiện bản thân và góp phần xây dựng đất nước.
Nhân dịp kỷ niệm 300 năm Ngày sinh Danh nhân văn hóa thế giới Lê Quý Đôn (02/8/1726 - 02/8/2026), Thư viện thành phố Đồng Nai trân trọng giới thiệu đến Quý bạn đọc cuốn “Truyện danh nhân Lê Quý Đôn”.
Hy vọng rằng, sau khi khép lại những trang sách, mỗi chúng ta sẽ thêm yêu lịch sử dân tộc, thêm trân trọng giá trị của tri thức và nuôi dưỡng trong mình khát vọng học tập suốt đời để trở thành những công dân có ích, góp phần xây dựng quê hương Đồng Nai và đất nước Việt Nam ngày càng giàu đẹp, văn minh.